H-a-k-k-e-n-p-l-a-k-k-e-n: 'Basisonderwijs maakt kinderen dyslectisch'


Sorry_I_am_Very_Busy

Ontwikkelingspsycholoog Ewald Vervaet heeft een nieuw boek gepubliceerd. En wat voor één. In ‘Naar school, Psychologie van 3 tot 8’ ontrafelt hij nauwkeurig hoe kinderen dyslectisch worden gemaakt door allerlei onnozele versnellingsdriften van de onderwijsinspectie. De psycholoog baart met zijn eigenzinnige boek door het hele land opzien. ‘En allemaal zeggen ze: die Vervaet heeft gelijk. Nederland zou een voorbeeld moeten nemen aan Denemarken. Daar beginnen ze met lezen en schrijven vanaf zevenenhalf jaar, en taaluitval komt daar nauwelijks voor. ’ IkVader in gesprek met de profeet van het fasedenken.

Niveau van groep 6
Dyslexie, de alom bekende stoornis die zorgt voor leesproblemen, is in Nederland een groeiend probleem. Uit het jaarverslag van de Onderwijsinspectie over het jaar 2006 blijkt dat een kwart van de leerlingen na hun basisschoolperiode het lees- en schrijfniveau van een kind uit groep 6 hebben. Daarmee zit Nederland bij de top van Europa als het gaat om het aantal kinderen met dyslexieproblemen.

Flauwekul?
Geen wonder dus, dat de overheid poogt om de taalstoornis tot het minimum te beperken. Het boek dat daar voor moet zorgen heet Protocol Leesproblemen en Dyslexie, een standaardwerk dat leerkrachten adviseert hoe ze kinderen met dreigende leesproblemen het best kunnen begeleiden. Het boek stelt dat kinderen, waarbij een achterstand geconstateerd wordt nog voordat ze in groep 3 terecht komen, meer met het geschreven woord in contact gebracht moeten worden. Zo zou de taaluitval beperkt kunnen worden. ‘De grootste flauwekul,’ zegt ontwikkelingspsycholoog Ewald Vervaet. Op 11 juni verscheen zijn boek Naar school, Psychologie van 3 tot 8 over de ontwikkeling van kinderen van drie tot acht jaar. Vervaet betoont zich hierin een aanhanger van de leer van Piaget, de Zwitserse ontwikkelingspsycholoog die de ontwikkeling van een kind in verschillende leeftijdfasen onderverdeelde. In elke fase ontwikkelt een kind nieuwe dingen, zoals bijvoorbeeld zindelijk worden, praten of lezen. Vervaet legt in zijn boek ondubbelzinnig uit dat dyslexie een zelfgecreëerd fenomeen is. De schuldigen? ‘Dat is de hoofdstroming in de ontwikkelingspsychologie en onderwijskunde. Zij hebben het fasedenken jarenlang verwaarloosd.’

Stijgt het dyslexiecijfer niet gewoon omdat we het steeds beter kunnen opmeten?
‘Nee. Jij kunt binnen een kwartiertje bepalen of iemand dyslectisch is, daar is echt niet veel voor nodig. En de afgelopen tien tot vijftien jaar zijn er geen principieel beter meetmethodes gekomen voor dyslexie.’

ewaldWat doen basisscholen fout?
‘Het is eigenlijk heel simpel. Uit mijn onderzoek blijkt overduidelijk dat kinderen pas kunnen leren lezen- en schrijven als ze zich in hun 14e fase bevinden, dus ongeveer zeseneenhalf jaar oud zijn. Wat is nu het geval: veel kinderen worden al voor die leeftijd met het geschreven woord in contact gebracht. En in die fase daarvoor kunnen ze alleen nog maar letters en woorden spiegelen. Dat zie je ook vaak terug bij dyslexiekinderen: ze spiegelen de woorden. Mijn theorie is dus dat je kinderen dyslectisch maakt als je ze te vroeg leert lezen- en schrijven. Vergelijk het met een groeiende appelboom. Als je aan een klein takje een schommel hangt en daar een kind op zet, gaat het krom groeien. Terwijl wanneer je met die boom wacht tot één van de takken van sterk hout is, kan het geen kwaad. Zo is het met dit ook: wacht tot het kind er klaar voor is. Waarom zouden we die haast maken? Iedereen kan leren lezen en schrijven. Wat zou nou toch in vredesnaam het voordeel zijn van die anderhalf jaar eerder lezen en schrijven? Die is er niet!’

Het huidige basisschoolsysteem is zeer nadelig voor ‘vroege leerlingen’, stelt u in uw boek.
‘In grote delen van ons land dwingt de onderwijsinspectie leerkrachten van groep één en twee om dan al met lezen en schrijven bezig te zijn – dat doen ze een beetje vermanend, ‘stimuleren’ heet dat dan. Alle scholen zijn er in beginsel aan gebonden om kinderen binnen acht kalenderjaren door de basisschool te loodsen. Dat betekent dat een kind die op een wat ongelukkig moment jarig is, slechts zeven jaar en één maand les heeft gehad op de basisschool, en dus heeft leren lezen en schrijven in een fase waarin hij er nog helemaal niet aan toe was.’

dyslexieU heeft geen hoge pet op van de onderwijsinspectie?
‘De inspectie ziet ook dat dyslexie en andere lees- en schrijfproblemen de laatste jaren toenemen. Dan zeggen ze: “Ja, dan moeten we kennelijk nóg eerder beginnen met lezen en schrijven, we gaan het in plaats van een half uurtje nu een uurtje doen.” Dat is dus volkomen het paard achter de wagen spannen. De onderwijsinspectie baseert zich op Amerikaanse en Australische onderzoeken. Ik heb ze gezien: die experimenten deugen van geen kant. In feite erkent de inspectie zelf ook al dat het grote onzin is. Leerlingen moeten van de inspectie in groep twee leren lezen, en vervolgens zeggen ze: in groep drie moet dat allemaal weer opnieuw worden aangeleerd. Wat voor onzin is dat nou? Wat ik in de eerste klas van de middelbare school heb geleerd, ging ik toch ook niet in klas drie even overdoen?

Valt de leerkrachten wat te verwijten?
‘Zij doen prima werk, dat zijn zeer toegewijde mensen. Ik krijg van alle kanten reacties van leerkrachten, en nog niemand heeft gezegd: “Meneer, ik ben het oneens met u.” Ze zeggen juist allemaal: “Die Vervaet heeft gelijk, eindelijk eens iemand die het zegt! Wij roepen het al jaren maar naar ons werd nooit geluisterd.” Het is de inspectie die dwang uitoefent op de onderwijzers van groep één en twee om met het geschreven woord aan de slag te gaan. Maar de echte schuldigen, dat zijn de onderwijskundigen en ontwikkelingspsychologen die het fasedenken vele decennia lang hebben verwaarloosd.’

In uw boek hekelt u ouders die het leuk vinden dat hun kind al vroeg zijn eigen naam kan schrijven.
‘Als kinderen merken dat in hun cultuur het schrijven van hun eigen naam erg gewaardeerd wordt door volwassenen, zullen ze er alles aan doen om die waardering te krijgen, al helemaal als bijvoorbeeld het oudere buurmeisje wél haar eigen naam kan schrijven. Hoe komt het toch dat wij zo dol zijn op schrijvende kleuters? Het hele fase-idee is in onbruik geraakt. Iedereen schijnt opeens te vinden dat je alles zo vroeg mogelijk moet kunnen, zonder erover na te denken of het kind dat wel aankan. Het is cultuurgoed geworden dat volwassenen positief praten over schrijvende kleuters. Helaas.’

ewald boek dyslexieZelfs educatief speelgoed moet het in uw boek ontgelden.
‘Je ziet dat het zogenaamde ‘educatieve speelgoed’ inhaakt op de gedachte dat alles zo vroeg mogelijk moet. Hier naast mij staat de ‘spelenderwijs leren puppy’. Er staat bij dat de puppy een kind tussen zes maanden en vier jaar het alfabet en cijfers leert kennen. Ik verzeker je: dat is de grootste flauwekul ter wereld. Een kind van zes maanden zal absoluut nooit, maar dan ook absoluut nooit kunnen tellen. Het is complete waanzin. Wat ik hier zo kwalijk aan vind, is dat het de gedachte in stand houd dat je kleuters zo vroeg mogelijk zou moeten leren lezen en schrijven. Vroeger gingen we voor een aderlating naar de dokter, nu is het: we moeten ons kind een educatief stuk speelgoed geven.’

Wat moet er veranderen?
‘Nederland zou een voorbeeld moeten nemen aan Denemarken. Daar beginnen ze met lezen en schrijven vanaf zevenenhalf jaar, en taaluitval komt daar nauwelijks voor. Wij in Nederland beginnen er twee jaar eerder mee, maar verliezen twee jaar! Raar. Dat zou je toch aan het denken moeten zetten?’

Naar school; Psychologie van 3 tot 8
Auteur: Ewald Vervaet
Uitgever: Ambo
Aantal pagina’s: 287
Prijs: 19,95
ISBN: 9789026319969

Vorige Gerben en Quinten winnen fotowedstrijd
Volgende Bevalling in aantocht? Wat is je rol als vader?

Ook interessant

Hopelijk staat het fenomeen ver van je af maar, mocht je ooit in een scheiding belanden dan zul je je Vaderdag 2007 herinneren als een bijzondere dag.

Share

Moeders die denken dat kennis over baby’s en opvoeding exclusief aan hen voorbehouden kunnen hun borsten nat maken. Er is een nieuwe patroonheilige opgestaan en dit exemplaar windt er geen luierdoekjes om. Schrijfster Risa Green is de nieuwe koningin van de mom lit, literalectuur over het moederschap. Met de ervaring van vaders heeft Green weinig …

Share

Nog weleens in je meterkast gekeken de laatste tijd? Vermoedelijk niet. Wat is er ook te zien aan die grijze kast met die cijfers? Een stel Britse ontwerpers dacht daar anders over. De moderne mens moet immers energiebewust(er) worden en dan mag zo’n apparaat er ook wel kek uitzien, redeneerde de designers achter DIY Kyoto. Zij ontwierpen een energiemeter die eruit ziet als een kruising tussen een Philips Ambient tv en een iPod. Het apparaat is uitgerust met een zender die de gegevens over je energieverbruik naar een draadloze set stuurt. Helaas: Nederlandse energieboeren leveren de Wattson nog niet, maar als we hen met z’n allen gaan pushen is dat een kwestie van tijd.

Share

Een chipsfabrikant liet een jaar of wat geleden een onderzoekje doen, onder meer naar wie de baas was over de afstandsbediening. Hier bleek nog een ouderwets adagium te gelden: ‘Vaders wil is wet!’ De comfortabele Vaderstoel kwam op een mooie tweede plaats. Daarin lag de afstandsbediening trouw te wachten tot pappa weer thuis kwam van het harde weken voor de dagelijkse portie vlees, dus niet alleen op zondag. Dat waren nog eens tijden!

Share

Een net gescheiden moeder ligt overhoop met haar ex. Haar vader, die vroeger aan de drank zat, heeft ze al jaren geleden afgeschreven. Dan ontvangt ze het bericht dat hij op sterven ligt. Gaat ze hem toch op zoeken? Dit zijn de ingrediënten voor het fraaie filmpje ‘Father’s Day’ dat onlangs is uitgebracht door de …

Share

Vroeger wisten we het zeker: kinderspel is een volstrekt nutteloze bezigheid. De schampere uitdrukking ‘Ach, dat is kinderspel’ geeft al aan dat we geklooi met poppen en autootjes alles behalve serieus nemen. Maar, vergis je niet: tegenwoordig geldt kinderspel als een hoogst intelligente bezigheid. Sommige wetenschappers spreken zelfs van ‘de motor van de ontwikkeling van het kind’. Hoogste tijd voor de vraag: wat is het nut van spel?

Share