Het is tijd voor eMANcipatie


vader snijdt vlees op zondagAls het aan minister Plasterk ligt mogen vaders op zondag weer het vlees gaan snijden. In zijn Emancipatienota, die de Tweede Kamer op woensdag 7 november bespreekt, staan vrouwen centraal. Zij worden geacht de kinderen op te voeden en tegelijkertijd meer te gaan werken. Henk Hanssen, hoofdredacteur van IkVader, publiceerde dit weekend een artikel in dagblad Trouw (pdf) waarin hij Plasterk oproept zijn eenzijdige beleidsvisie te herzien door maatregelen te nemen die mannen in staat stellen hun rol als vader meer gestalte te geven – zodat moeders enigszins ontlast worden van hun dubbele rol.‘Minister, het is tijd voor eMANcipatie. De belangrijkste reden? Kinderen met betrokken vaders ontwikkelen zich op tal van terreinen beter dan kinderen met (geestelijk) afwezige vaders.’

Mythe
Hoewel hij onderdeel vormt van het woord eMANcipatie, komt de man er bekaaid van af in de emancipatienota. In het 27.340 woorden tellende document, dat de kabinetsvisie rond arbeid en zorg uiteenzet, komt ‘vader’ twee keer voor en ‘moeder’ 33 keer. Ook uit de inhoud blijkt dat zelfs minister Plasterk is gaan geloven in de mythe dat vrouwen tijdens de baring een dosis exclusieve kennis over opvoeding en zorg in de schoot krijgen geworpen. Dat juist zijn handtekening onder deze stellingname staat, is teleurstellend. Want, van een wetenschapper mag je verwachten dat hij de wetenschap – in plaats van een ideologisch handboek – als bron hanteert.

akapa2-175x143Aka-pygmeeën
En, een vracht aan studies heeft al lang duidelijk gemaakt dat mannen de behoeftes van een jong kind net zo goed aanvoelen als vrouwen, dat onze opvattingen over de rolverdeling in de opvoeding door de eeuwen heen sterk variëren, en met name bepaald worden door de economische, culturele en politieke staat van een samenleving. Kijk bijvoorbeeld naar de Aka-pygmeeën, een stam van jagers-verzamelaars uit het Congolese regenwoud. Vader en moederrol zijn bij hen omgedraaid. Vaders zijn zelfs zo betrokken dat Aka-pa zijn baby aan zijn eigen tepel legt: als moeder er niet is, stelt hij het zo gerust. De Amerikaanse antropoloog Barry Hewlett observeerde deze mannen jarenlang en schreef er een fascinerend boek over, Intimate Fathers. De reden voor de grote vaderrol vindt Hewlett in de economie van de stam: ze leven van kleine dieren die ze met grote netten vangen. Het hele gezin, inclusief de grootouders, is betrokken bij de jacht – er blijft dus niemand in het dorp achter om voor de baby’s te zorgen. En omdat de sterkste schouders ook hier de lasten dragen, sjouwen de vaders vanaf de geboorte met de baby’s door het woud. Voor de Aka’s zijn werk en zorg geen geslachtsgebonden begrippen – alles draait bij hen om samenwerking.

klassiekevaderScheiding werkplaats en huishouden
Tot aan de Industriële Revolutie stonden West-Europese mannen niet eens zo ver van Aka-pa af. Tot aan 1850 bestond er ook bij ons nauwelijks een scheiding tussen werk en privé. Het overgrote deel van de mannen bewerkte het land rond hun huis of verdiende de kost met een ambacht dat in de omgeving van het huis werd beoefend – smid, kleermaker, boer. De industriële revolutie splitste werkplaats en huishouden – vaders gingen voortaan op pad naar fabriek en kantoor. ‘Het belangrijkste gevolg dat het moderniseringsproces voor het gezinsleven heeft gehad, is ongetwijfeld het feit dat vaders en andere kostwinners niet langer de hele dag fysiek aanwezig zijn in het gezin,’ schrijft de Amerikaanse gezinshistoricus Peter Laslett. ‘De voortdurende aanwezigheid van vaders moet een zeer grote invloed hebben gehad op de gezinnen en huishouden van vóór de industriele revolutie.’ Die overgang ging uiteraard niet vanzelf. De Engelse gezinshistorica Adrienne Burgess wijst erop dat de eerste generatie fabrieksarbeiders, tot grote ergernis van hun werkgevers, te pas en te onpas pauzeerden tijdens hun werk en meenden allerlei familiefeesten te kunnen bijwonen.

werkende moederRoze wolk-ideaal
Geleidelijk hebben wij ons laten africhten tot fabrieks- of kantoorslaaf. We weten niet beter dan dat een loopbaan het hoogste doel in ons leven is en dat vrouwen van nature beter voor het kroost kunnen zorgen. De emancipatienota naait vrouwen in het pak van dit roze wolk-ideaal. Zeker, moeders worden straks, via de beoogde verbeteringen van de infrastructuur rond kinderopvang, in staat gesteld meer betaald werk te verrichten maar, het idee dat niemand beter de snotbellen afveegt dan zij wordt niet betwist. Als vader worden mannen afgeschreven. ‘We sturen niet meer op een herverdeling van zorgtaken,’ stelt Plasterk. In het ‘double-bind beleid’ van dit kabinet krijgen vrouwen én de snotbellen én de opdracht voltijds te gaan werken. Moeders krijgen hulp van professionals. Mannen mogen op zondag weer het vlees aansnijden.

happy father-150x100Fiscale stimulans
In plaats van dit klassieke beeld te bevestigen, zou het kabinet er naar kunnen streven mannen te erkennen als gelijkwaardige opvoeder. Niet door een weer een knullige tv-campagne die ons een schuldgevoel aanpraat om dat we thuis te weinig zouden uitspoken maar door concreet beleid. Denk aan de uitbreiding van het bespottelijk korte kraamverlof voor vaders, aan een fiscale stimulans voor vaders die ervoor kiezen een dag in de week minder werken, aan het echt afschaffen van de thuisblijfbonus, aan overleg met bedrijven om vadervriendelijk beleid voeren, aan verbetering van de communicatie van kinderopvang- en onderwijsinstellingen (onder meer door hen te verplichten beide ouders te informeren en uit te nodigen tot participatie) én aan het gelijk trekken van rechten.

Condoom
Het is eigenlijk een wonder dat nog zoveel mannen bereid zijn vader te worden. Opwinding en vertrouwen maken blind want, een man-met-kinderwens die beseft dat hij een kans van 33 procent heeft om in een nagenoeg rechteloze scheidingspositie te belanden, zou altijd een condoom dragen. De in juni door de Tweede Kamer aangenomen wet ‘bevordering voortgezet ouderschap’, die beide ouders na een scheiding gelijke zorgrechten wil geven, zal weinig veranderen aan de praktijk dat rechters de zorg steevast aan moeders toewijzen. De wetstekst biedt rechters namelijk alsnog de mogelijkheid het kind (op verzoek) aan één ouder toe te kennen wanneer hij denkt dat het kind ‘klem’ zit. Wedden dat moeders bij werkelijke juridische gelijkwaardigheid massaal hun deeltijdbanen verlaten om echte economische zelfstandigheid te veroveren? Kortom, het is tijd voor eMANcipatie. De belangrijkste reden? Kinderen met betrokken vaders ontwikkelen zich op tal van terreinen beter dan kinderen met (geestelijk) afwezige vaders. Ook over dit onderwerp ligt voor Plasterk uitgebreide onderzoeksliteratuur klaar.

Vorige Man 2.0: de evolutie van de Nederlandse man
Volgende Heeft opvoeden wel zin?

Ook interessant

Vaderdag viert feest! Op zondag 21 juni bestaat het fenomeen Vaderdag precies honderd jaar. Ter gelegenheid van dit eeuwfeest organiseren de Universiteit van Amsterdam, het Vader Kennis Centrum en IkVader.nl op vrijdag 19 juni een symposium over vaderschap. Facebook Twitter LinkedIn Print Email WhatsApp

Share

Autoweek deed de test samen met het Duitse blad Autobild en nam bij de test dezelfde meetmethode (die van de VDA)ter hand als de auto-industrie zelf. De uitkomsten zijn tamelijk schokkend. Voorbeeld: de Audi Q7, die giga SUV, heeft maar liefst 234 liter minder bagageruimte dan Audi wil doen geloven. Wie een Volkswagen Touran op het oog had omdat de dealer zei dat hij wel 695 liter aan bagageplek had, kan met het Autoweek-artikel terug naar de beste man: daadwerkelijk werd slechts 561 liter gemeten. Wie voor bagageruimte kiest kan dus nog altijd beter een Touran dan een Audi Q7 kiezen.

fordmondeo3Golf evengroot als Passat

Share

Fiat Bravo 1.9 Multijet Edizione Prima

“Hey, die spiegels checken jou!”

Je hoeft niet bijzonder ijdel te zijn om af en toe eens in de spiegel te kijken. Om te zien of je er als vader nog net zo goed uitziet als vroeger. Rijden met de nieuwe Fiat Bravo levert geheel nieuwe inzichten op als je voorbij een modern pand rijdt. Niet langer kijk jij in de spiegel, maar de spiegels kijken naar jou…

Share

mannenpil‘Nog over sterilisatie nagedacht, schat?’ Als het gezinnetje compleet is, verkondigt vrouwlief voorzichtig doch steeds nadrukkelijker de boodschap dat het nu jouw beurt om aan anti-conceptie te doen. Zij heeft jarenlang de pil geslikt en ook nog die bevallingen doorstaan – nou dan? Toegegeven, het is niet heel onredelijk om te lasten van de lusten te delen maar om nu dat zaakje dicht te laten knopen? Dus was onze hoop gevestigd op de mannenpil. Vergeefs, zo blijkt.

Share

Laten we eerlijk zijn. De meeste vaders hebben nooit begrepen waarom hun tieners naar soaps op tv moeten kijken. Maar als vader kiezen wij voor ons kind vanaf vandaag voor Goede Tijden! De kijkers van deze serie drinken namelijk bijzonder minder alcohol dan de Onderweg Naar Morgen fans.

Share

Eind vorig jaar ging het kerstwonder van moeder Janneke Schoonhoven in vervulling: na meer dan een half jaar in de Nederlandse ambassade in Damascus te hebben gebivakkeerd, keerden haar kinderen Sara en Ammar terug naar het warme nest in Oude Pekela. En kort daarna voltrok zich opnieuw een onverklaarbaar wonder. Twee weken na de terugkeer …

Share