Navigate / search

Libanese cel dreigt voor gescheiden Nederlandse vader

gerard jonkman en daniel

Anderhalf jaar geleden vertrok Gerard Jonkman (42) met zijn gezin naar Libanon. In Beiroet kwam het onverwacht tot een scheiding, waarna de strijd om zijn 3-jarige zoontje Daniël begon. De Libanese rechtbank veroordeelde Jonkman tot een torenhoge alimentatie. Nu hij het geld niet kan betalen, dreigt hij in de gevangenis te belanden. Toch weigert Jonkman te vluchten. ‘Als mijn zoon later op zoek gaat naar zijn vader, moet ik hem dan vertellen dat ik na een paar maanden de hoop heb opgegeven omdat ik een beetje bang werd?’

Smurfen
‘Tijdens het laatste weekend dat ik hem zag, zei hij nog: “Pappa, wij zijn altijd vrienden. We helpen elkaar altijd. Zelfs als er een spook in jouw kamer zit, kom ik jou helpen.” Hij had twee kleine smurfjes bij zich: eentje met een voetbal in zijn hand en eentje met een basketbal. De voetbal-smurf wilde hij houden. “Ik noem hem pappa, zo heb je altijd bij mij,” zei hij. “Die andere smurf is voor jou, pappa. Hij heet Daniël. Zo zijn we altijd samen.” Deze woorden dreunen nu door mijn hoofd. Mijn zoon heeft mij nu nodig en ik kan hem niet helpen. Ik voel mij machteloos, onbeschrijflijk machteloos.’

gerard jonkman daniel spelend

Voorportaal van de hel
Gerard Jonkman staat in het voorportaal van de hel. Letterlijk. Elk moment kan de medisch hulpverlener door de politie worden opgehaald en in een beruchte Libanese gevangenis worden gesmeten. ‘Samen met acht man op één cel, ik kijk er niet naar uit,’ zegt hij, met gevoel voor understatement. De dreiging is het voorlopige slotakkoord van zijn huwelijk dat begon in 2001. Jonkman, medewerker van Artsen zonder Grenzen, was net terug van een missie uit Libanon toen hij een telefoontje kreeg van een kennis. ‘Of ik een vriendin van Schiphol wilde ophalen en haar in Nederland een beetje wegwijs maken. Het bleek om een Libanese vrouw te gaan: Peguy H. Ze moest in Den Haag zijn voor een training. Eigenlijk sloegen de vonken direct over, het klikte meteen. Peguy was een hele open, intellectuele en spontane vrouw. Na onze eerste ontmoeting hebben wij beiden contact gehouden en ben ik diezelfde zomer nog teruggegaan naar Libanon om haar op te zoeken. In een korte tijd hebben we elkaar heel intensief gezien.’

Raketten
In september 2002 mondt de relatie uit in een huwelijk dat wordt gesloten in een katholieke Maronitische kerk, de Libanese religie waar van Jonkman’s vrouw. Het jonge stel gaat samenwonen in een appartement in Den Haag. ‘Daar werd Daniël geboren,’ vertelt Jonkman. ‘Een nieuwe wereld ging voor mij open, het vaderschap. We waren dol op elkaar, ik was degene die vanaf zijn geboorte altijd voor hem zorgde. Peguy sliep altijd erg vast, dus ik gaf hem ’s nachts de fles en stond ’s ochtends een uur eerder op om de luier te verschonen. Daarna het ontbijt klaarmaken en een dvd’tje kijken. We waren altijd samen. Het enige probleem thuis was dat Peguy hier niet aan de bak kwam. Ze was hoogopgeleid, had een studie medicijnen gedaan aan één van de beste Libanese universiteiten maar, in Nederland werd haar diploma niet erkend. Toen heb ik gezegd: “Dan zoek ik wel een baan in Libanon.” We huurden een appartement in Oost-Beiroet, waar we in de zomer de oorlog tussen Israël en Libanon van dichtbij meemaakten. Onze woning lag midden in de vuurlinie, we zagen vanaf ons balkonnetje de raketten voorbij schieten.’

Paspoort
‘In december vorig jaar reisde Peguy terug naar Nederland om tijdens een ceremonie in Utrecht haar Nederlandse paspoort uitgereikt te krijgen. Toen ze terug kwam, sloeg de stemming eigenlijk direct om. Ik weet niet hoe het kwam maar, ze leek geen geduld meer te hebben. Als we ruzie hadden, escaleerde het gelijk. Toen zijn we tijdelijk uit elkaar gegaan. En dat alles nog geen twee maanden na die paspoortuitreiking. Of het haar uiteindelijk alleen maar om een paspoort te doen was? Goh, ik heb geen idee. Weet je, hier in Libanon is status erg belangrijk. Je moet wel wat kunnen laten zien: een eigen auto, een eigen huis, dat soort dingen. En dat had ik allemaal niet, mijn baan als hulpverlener verdient niet zo goed. Het kan best zijn dat Peguy in materieel opzicht meer van mij verlangde, daar heeft ze weleens een opmerking over gemaakt. Misschien dat het krijgen van een paspoort voor haar wel het laatste zetje was om bij mij weg te gaan.’

In elkaar geslagen
De scheiding valt bij de familie van Peguy niet in goede aarde. ‘Nee, toen begon de ellende eigenlijk pas echt. Nadat haar familie er lucht van kreeg, zijn ze mijn huis binnengedrongen en hebben ze mij in elkaar geslagen. Het had niet veel gescheeld of ik was gestikt. Ze riepen: “Van landen als Syrië en Iran hebben we geleerd hoe we met mensen als jou om moeten gaan. We maken je af, we will kill you.” Vervolgens heb ik aangifte gedaan bij de politie. Dat schoot helemáál in het verkeerde keelgat bij mijn vrouw. Ze vroeg een echtscheiding aan en ja, dan krijg je hoe het in Libanon gaat, hé. De Maronitische religieuze rechtbank beslist hier over trouwen en scheiden. En die rechter bleek de priester uit het dorp van mijn vrouw te zijn! Nee, helemaal onpartijdig kun je dat niet noemen. Hij bedacht dan ook een voorlopige omgangsregeling waarbij ik twee uurtjes lang, in een kerk of een bejaardentehuis, Daniël mocht zien, onder supervisie van mijn vrouw en nog iemand! In ruil daarvoor moest ik elke maand 1100 dollar aan haar betalen, een enorm bedrag voor Libanese begrippen. De priester is uitgegaan van een inkomen dat drie tot vier keer zo hoog is als mijn werkelijke inkomen. In totaal heb ik nu zesduizend dollar aan haar betaald, en mijn zoontje twaalf uur mogen zien. Zesduizend dollar voor twaalf uur! Dat kost, wat is het, vijfhonderd dollar per uur?’

gerard-jonkman-voetbal

Excuus
‘De priester is bang dat ik Daniël meeneem naar Nederland. Maar ik heb vanaf het begin gezegd: “Ik vind dat mijn zoon zijn vader én zijn moeder moet kunnen zien.” In februari had ik de mogelijkheid om met hem naar Nederland te gaan, maar ik heb het bewust niet gedaan – dan zou ik geen knip voor de neus waard zijn. Peguy en ik kunnen ruzie hebben met elkaar, maar wij zijn hoe dan ook zijn vader en moeder. Hij heeft behoefte aan beiden. Ik heb zelfs aangeboden om mijn paspoort tijdelijk in te leveren op de momenten dat ik Daniël bij mij zou hebben. Maar ook dat werd niet geaccepteerd. Daniël staat overigens geregistreerd bij de autoriteiten dat hij het land niet mag verlaten, dus ik kán niet eens met hem het land uit. Men zoekt een excuus, dat heb ik allang door. Als buitenlander ben je volstrekt kansloos in het juridische systeem hier, dat zeggen ook advocaten en ambassadeurs tegen mij.’

Schulden
‘Inmiddels ben ik gestopt met betalen. Ik heb het geld gewoon niet. Misschien zou ik het nog twee, drie maanden kunnen lenen van de bank, maar dan is het over. Dan loop je het risico dat je je baan verliest, in de schulden komt en óók nog eens je zoon kwijt bent. Het is gewoon niet houdbaar zo. Ik heb aangeboden om voorlopig een bedrag van 650 dollar per maand te betalen, dat is nog altijd een fulltime maandsalaris in Libanon. Maar daar ging Peguy niet mee akkoord. Afgelopen woensdag kreeg ik een brief dat ik uiterlijk binnen vijf dagen die 1100 dollar aan haar moet overmaken, anders ga ik de gevangenis in. Mijn advocaat is nu bezig om uitstel te krijgen – in ieder geval voor een week – en dat lijkt te gaan lukken. Maar ook over een week ga ik mij niet in de schulden steken. Als ze dat niet accepteren wordt het alsnog de gevangenis.’

‘Eventjes slikken’
‘Ja, ik weet dat de Libanese gevangenis geen beste reputatie heeft. Acht man op één cel is daar eerder regel dan uitzondering. Ik heb verhalen gehoord dat er geen ruimte is om tegelijkertijd te slapen en je elkaar om de beurt moet afwisselen. Dat zijn geen prettige vooruitzichten. Maar ik zie het als onderdeel van een traject om mijn zoon weer terug te zien, daar heb ik er wel voor over. Het is nu gewoon eventjes slikken. En misschien dat de Nederlandse ambassade eindelijk wat gaat ondernemen als ik in de gevangenis beland. De mensen op de ambassade zijn emotioneel heel betrokken bij de zaak, maar ze zeggen niets te kunnen doen. Onbegrijpelijk. Ze zouden toch op zijn minst Daniël kunnen opzoeken om te kijken hoe het met hem gaat? Deze situatie kost mij heel veel energie, je moet jezelf ook in de gaten houden. Dat je de juiste rust krijgt, geen gekke dingen doet. Ik lust best een glaasje wijn, maar sinds dit is gebeurd drink ik geen alcohol meer. Juist om te voorkomen dat je niet van wal raakt door dat soort zaken.

Daniel-in-boom

“Dit heb ik voor jou gedaan.”
‘Als Daniël vijftien of achttien is, zal hij op zoek gaan naar zijn vader, dat weet ik zeker. Dan wil ik ook tegen hem kunnen zeggen: “Dit heb ik voor jou gedaan.” Dan kan ik hem toch niet vertellen dat zijn vader na een paar maanden de hoop heeft opgegeven omdat hij een beetje bang werd? Ik moet zeker weten dat ik alles gedaan heb wat ik heb kunnen doen. Daarom ben ik bezig met een dagboek. Ik schrijf exact op wat ik allemaal gedaan heb. Foto’s van Daniël en mij, jeugdherinneringen, het zit er allemaal in. Dat boek leg ik bij de Nederlandse ambassade neer. Mocht hij op zoek gaan, dan zal hij vast bij de ambassade aankloppen.

Zoon spoorloos
Waar Daniël nu is? Wist ik het maar. Ik vermoed dat hij nog in Libanon verblijft, maar mijn ex-vrouw heeft ook gezegd dat ze met hem naar Qatar zou vertrekken. In juli heb ik Daniël voor het laatst gesproken. Toen zei hij huilend: “Pappa, ik wil jou.” Dat deed enorm veel pijn. We hebben gewoon altijd een hele hechte band gehad. Dat laatste gesprek met hem heb ik ook opgenomen. Ik zit er nu regelmatig naar te luisteren. En weet je wat het gekke is? Elke keer als ik zijn stem hoor, weet ik weer waarom ik nog hier in Libanon zit. Weggaan betekent voor mijn gevoel dat ik hem opgeef, dat ik Daniël misschien wel nooit meer zie. Als dát de inzet is, ben ik niet bang voor de gevangenis. Zelfs niet in die van Libanon.’

Reactie Buitenlandse Zaken
Wat zijn de kansen van Gerard Jonkman? Wat kan de Nederlandse ambassade in Beiroet voor hem doen? IkVader heeft deze kwestie voorgelegd aan het ministerie van Buitenlandse Zaken. De perswoordvoerder reageert als volgt: ‘De zaak is bekend bij onze ambassade in Beiroet. De ambassade heeft betrokkene op consulair gebied met raad en daad bij gestaan, bijvoorbeeld met het vinden van een advocaat , verwijzing naar sociaal werkers en bemiddeling voor teruggave van het reisdocument bij de lokale autoriteiten. Onze vertegenwoordigers kunnen zich echter niet in de lokale rechtsgang begeven. De mogelijkheden om een Nederlander bij te staan die in het buitenland een gezagsconflict heeft, zijn beperkt. Het kind verblijft, voor zover ons bekend, bij de moeder.’